Tối nay ngồi ở làng để chuẩn bị mai dự 200 năm thành lập Đình - nơi này là nơi tôi điền dã gần một năm cho nghiên cứu.
Ngồi với nhau, các bác nói cụ Chín đã mất gần một năm rồi. Tôi nghe thấy có một nỗi buồn chợt dâng lên trong lòng.
Lúc tôi phỏng vấn sâu cụ, cụ đã ngoài 90, nhưng câu chuyện ở làng từ thời Pháp đến giai đoạn hoà bình lập lại, cụ vẫn còn nhớ rõ. Cụ là người cuối cùng ở ngôi làng Tây Nam bộ này gìn giữ những ký ức rất xa xăm. Cụ kể cho tôi chuyện từ lúc cụ còn bé, đến khi cụ tham gia vào Cách mạng, rồi đến hoà bình lập lại cụ là một trong những người cố gắng để Đình hoạt động lại.
Cụ Chín ra đi và cũng mang theo rất nhiều ký ức, câu chuyện về làng mà tôi chưa có dịp ghi chép và đối thoại với cụ.
Những con người nắm giữ vùng ký ức này đang dần mất đi. Mà ta không còn cách nào để có thể lưu trữ, học hỏi và khám phá nữa.
Khi tôi trở thành một thành viên của cộng đồng làng, trở thành một người thân thiết, sống và ở trong lòng cộng đồng này. Khi nghe tin mất mát một người, tôi cảm thấy như một phần linh hồn, ký ức, và tuổi trẻ mất đi.
Xin tưởng nhớ về cụ.