Trong tháng vừa qua, buổi chiếu phim Nhân loại học “Tự sự cuộc đời người phụ nữ sống chung với bệnh tâm thần” đã diễn ra tại Hà Nội và Sài Gòn. Bộ phim đã để lại nhiều sự xúc động và suy ngẫm cho khán giả. Thông qua tự sự cuộc đời của một nhân vật, khán giả nhận ra những dấu vết của xã hội đã tác động lên suy nghĩ, sở thích và hành vi của con người trong bối cảnh xã hội đó.
Một bạn sinh viên tâm lý học đã có những phân tích vô cùng sâu sắc về các giai đoạn trong cuộc đời của cô gái dựa trên phân tâm học của Freud, Lacan và một số lý thuyết khác. Bạn đã đưa ra nhận định rất thú vị và thách thức “Dường như những phương pháp trị liệu của các bác sĩ tâm thần của Mỹ đã không thực sự đưa đến một hiệu quả nhất định nào, thậm chí còn có tác dụng phụ. Mà điều thực sự giúp đỡ cho sức khỏe tâm thần của cô ấy xuất phát từ quá trình truy vấn lại lịch sử cuộc đời của mình và đối diện với nó, ở đây việc tự sự như là một phương pháp trị liệu. Dù chúng ta không thể biết tình trạng của cô gái ấy thực tế như thế nào, nhưng những hình ảnh tích cực và ‘catharsis’ (thanh tẩy) của bộ phim đã cho chúng ta cảm giác rằng cô ấy có thể vượt qua.”
Một bạn khác nhìn nhận về những tác động của xã hội Mỹ “giấc mơ Mỹ đã trở thành một ‘bóng ma’ bên trong tâm trí tất cả những nhân vật này và chi phối hành vi của họ. Và chủ nghĩa cá nhân do nó sinh ra đã góp phần làm bệnh tình của cô gái thêm trầm trọng hơn.”
Bộ phim không chỉ dừng lại ở những khía cạnh về tự sự mà còn tạo ra những không gian thảo luận khác như về tính nghệ thuật của nó và về vấn đề đạo đức trong phim nhân loại học. Sau những chia sẻ về cảm xúc choáng ngợp khi xem bộ phim, hầu hết khán giả đều cho rằng bộ phim này rất chân thật bởi phân đoạn mâu thuẫn đạo đức giữa nhà làm phim và chủ thể chính. Một số khán giả khác chia sẻ về cách bộ phim được dựng và việc sử dụng âm thanh đã hiệu quả đến cách họ tiếp nhận và cảm thụ bộ phim như thế nào. Một bạn làm phim chia sẻ về cấu trúc phim “Bộ phim này nếu được dựng tuyến tính theo những tư liệu quay được chắc chắn sẽ thất bại. Chúng ta không có cảm tưởng về mặt tuyến tính hay nhận thức thời gian kiểu đó khi xem bộ phim này. Với cấu trúc chương hồi, nhà làm phim hướng tới việc quan sát một cuộc đời và một nhận thức thời gian khác - một dòng chảy cuộc đời. Điều đó khiến chúng ta không cần quan tâm tư liệu nào quay trước quay sau, nhưng vẫn cảm thấy một sự mạch lạc trong xuyên suốt quá trình diễn ra bộ phim này.”
Sự đa dạng về góc nhìn này là điều mà chúng ta luôn muốn hướng tới. Vô cùng trân trọng những góc nhìn và chiêm nghiệm của các anh chị.