Truy nguyên lại lịch sử, việc chữa lành sớm nhất trong văn hoá Việt Nam là các hình thức shaman giáo. Cụ thể là hầu đồng của người Việt hay thực hành ma thuật, bùa chú chữa bệnh của các phù thuỷ của cộng đồng vùng cao tại Việt Nam. Thậm chí, đi làm công quả cũng là một hình thức “chữa lành” bằng ma thuật rất thú vị trong các tôn giáo nội sinh ở Việt Nam ví dụ như Cao Đài.
Dưới con mắt nhà nhân loại học khi nói đến từ “chữa lành”, nghĩa là đang nói đến việc không chỉ chữa bệnh mà chữa cả sức khoẻ tinh thần.
Nhà nhân loại học Claude Lévi-Strauss năm 1963 đã phân tích một nghi lễ chữa bệnh của người Cuna, một nhóm tộc người bản địa ở Panama, trong đó một shaman thực hiện một bài hát để giúp một phụ nữ vượt qua cơn đau đẻ khó. Ông ấy lập luận rằng hiệu quả của nghi lễ này nằm ở khả năng của shaman trong việc tạo ra sự tương đồng giữa ba yếu tố: cơ thể đau đớn của người phụ nữ, một huyền thoại văn hóa được chia sẻ chung, và nội dung của bài hát chữa bệnh.
Thông qua sự tương đồng này, shaman có thể “thao tác” trạng thái thể chất của người phụ nữ bằng cách thao tác các biểu tượng trong bài hát. Cụ thể, shaman sử dụng các biểu tượng trong bài hát như một công cụ để tác động đến trạng thái tâm lý và thể chất của bệnh nhân, giúp cô ấy vượt qua cơn đau đẻ.
Lévi-Strauss so sánh quá trình này với phân tâm học của Freud, cho rằng trong cả hai trường hợp, hiệu quả chữa bệnh xuất phát từ việc làm cho những trải nghiệm không thể hiểu được (như nỗi đau) trở nên có ý nghĩa và mạch lạc. Trong phân tâm học, điều này liên quan đến việc đưa nội dung vô thức vào nhận thức. Tương tự, trong nghi lễ Cuna, shaman giúp người phụ nữ hiểu và “kiểm soát” cơn đau của mình bằng cách đặt nó vào một khuôn khổ văn hóa có ý nghĩa.
Vậy mấu chốt quan trọng cho các bạn thực hành nghi lễ chữa lành, nghĩa là các bạn đang chuyển hoá những nỗi đau mơ hồ của các bạn không thể nằm bắt được thành những cái cụ thể mà bạn có thể liên tưởng được trong văn hoá mình đang sống. Nếu lập luận kiểu Freud, sự ẩn ước bị đè nén quá lâu trong vô thức, nó có thể thoát ra bằng nhiều hình thức khác, ví dụ ẩn ứơc đó có thể thoát ra bằng việc tự nhiên nổi sửng cồ với tất cả mọi người, nghĩ rằng mọi người ai cũng thù ghét và muốn tiêu huỷ mình chỉ vì lý do họ gọi nhầm danh xưng món ăn mình ưa thích. Vì thế các nền văn hoá thì vai trò của các thầy phù thuỷ không chỉ nhận nhiệm vụ cúng tế mà còn là chữa bệnh từ sức khoẻ sinh học đến tinh thần cho người dân trong cộng đồng để giúp họ không bị ẩn ước dồn nén.