MỘT NHÂN LOẠI HỌC TỪ NAM RA BẮC: NHỮNG BƯỚC ĐẦU TƯƠNG HỖ CHO NGƯỜI TRẺ DẤN THÂN VÀO CON ĐƯỜNG NHÂN LOẠI HỌC
Mấy hôm trước, chúng tôi nhận được tin nhắn của bạn gửi cho chúng tôi. Nghe tin bạn đã bảo vệ khoá luận tốt nghiệp thành công về văn hoá sông nước ở Tây Nam bộ, chúng tôi đều rất là vui mừng.
Bạn ấy là một sinh viên đang làm việc và học tập tại tại Đại học công lập ở Hà Nội. Thật bất ngờ, để tìm ý tưởng nghiên cứu mới và độc đáo, từ một thanh niên đẻ ra ở Thủ đô và ít đi ra ngoài phạm vi an toàn nơi bạn ấy sinh ra. Bạn ấy đã sẵn sàng đăng trình để đến vùng sông nước Tây Nam bộ nghiên cứu gần 3 tháng liền. Từ trước đến nay, có những cách nhìn khá phổ biến trong nghiên cứu văn hoá ở Việt Nam theo kiểu “Dĩ Bắc vi trung” về văn hoá miền Nam. Nhằm loại bỏ cách nhìn theo kiểu này, cũng như giải thể tâm trí của bạn ấy với một góc nhìn từ một nhà nhân loại học theo kiểu người ngoài cuộc đang cố gắng nhập thân vào nền văn hoá xa lạ ở Tây Nam bộ. Trong quá trình nghe bạn ấy kể về câu chuyện sông nước Nam bộ mà bạn thu thập được, cùng với sự so sánh với sông ngòi ở đồng bằng sông Hồng trong việc canh tác lúa, chúng tôi phải há hốc mồm ngạc nhiên vì những câu chuyện thật thú vị.
Trong khả năng còn hạn chế của chúng tôi, chúng tôi cũng hỗ trợ bạn ấy một phần nào đó về nơi ở, ăn uống và phương tiện đi lại xuống địa bàn điền dã. Nguồn lực của kulavietnam để hỗ trợ bạn ấy, không phải đến từ chính cá nhân thành viên của kulavietnam. Nguồn lực thật sự chính là từ những người trong cộng đồng ái mộ và tham gia hoạt động của kulavietnam trong suốt nhiều tháng qua. Khi các bạn tham gia hoạt động của chúng tôi, chấp nhận chia sẻ nguồn lực của các bạn để duy trì các hoạt động của kulavietnam. Chúng tôi đã mạn phép chia sẻ nguồn lực của các bạn đến với các bạn trẻ khác đang trên con đường khám phá Nhân loại học. Nhằm mục đích cho nguồn lực đó đến với những người trẻ đang cần nó, để tạo phần động lực nhỏ để họ tiếp tục con đường đầy gian nan này mà không có ai hỗ trợ về mặt tài chính.
Các hoạt động của kulavietnam luôn cam kết 100% theo đúng tinh thần của Nhân loại học là dựa vào cộng đồng. Chúng tôi không bao giờ nhận và từ chối nhận bất kỳ nguồn quỹ nào từ tổ chức hay đơn vị hay donate 1 chiều từ bất cá nhân nào. Mọi nguồn lực để duy trì các hoạt động chiếu phim, học tập trong lớp, học tập trải nghiệm đi xa, đều là theo văn hoá cam-pu-chia (cùng nhau chia sẻ chi phí), hay nói nghiêm túc là nhờ sự tương hỗ của cộng đồng góp phần để tạo nên các hoạt động này. Vì thế, xin cám ơn bằng tất cả tấm lòng chân thành nhất đến các quý anh, chị trong suốt nhiều tháng qua luôn tham gia các hoạt động của kulavietnam mà không nề hà thời gian, đường xa, thời tiết.
Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, chưa có nguồn quỹ nào trong nước để hỗ trợ cho người trẻ nghiên cứu Nhân loại học để có thể tìm hiểu sự đa dạng văn hoá Việt Nam. Vì thế, những bước đầu này như là một thử nghiệm nhỏ chứ không dám nói gì cao xa để cố gắng hỗ trợ trong việc chia sẻ đa dạng văn hoá trên khắp thế giới đến gần với đại chúng hơn. Đặc thù của người học tập và làm việc theo phong cách Nhân loại học khác với một số lĩnh vực khác trong ngành KHXHNV là không thể ngồi bàn giấy, mà luôn phải dấn thân liên tục để khám phá ra những tiềm năng của nhân loại và phi nhân loại trong bối cảnh văn hoá khác biệt nhau. Vì thế, việc đi đến các cộng đồng phải cần có một nguồn lực để hỗ trợ. Để xin kết thúc, xin mượn lời của Giáo sư Nhân loại học Nguyễn Văn Chính: Để “không ngừng khám phá thế giới đời sống con người” thì không chỉ kiến thức, phương pháp hay sự kiên nhẫn mà còn cần cả một trái tim giàu lòng trắc ẩn và biết cảm thông “bởi người vô cảm, hời hợt thì không thể tìm được điều gì sâu sắc trong đó cả. Nhiều người nhìn xã hội mơ hồ nên hay bỏ qua [những điều như vậy]”.