Như mọi ngày, tôi lại đến bệnh viện làm việc trong vai trò của một người trong lĩnh vực Nhân loại học về Sức khỏe/Y tế. Trong khi đi ngang qua phòng khám Nhi, tôi bắt gặp một âm thanh đặc biệt, một giai điệu đặc trưng vang lên từ bên trong. Mở cửa và bước vào căn phòng bệnh, tôi chứng kiến những người mẹ là người Kinh đang vuốt ve và ôm đứa trẻ của họ, cố gắng dỗ dành con trẻ trong tiếng khóc và tiếng nói chuyện. Trong sự hỗn loạn của âm thanh đó, một giọng hát êm dịu, nhẹ nhàng và có giai điệu đặc biệt nổi lên. Đó là tiếng hát ru của một người phụ nữ Khmer, tạo ra một sự tương phản đặc biệt giữa tiếng hát ru và sự ồn ào xung quanh.
Hát ru trong tiếng Khmer còn được gọi là “bom pe”. Hát ru như là một nghi thức chăm sóc trẻ em, thường được sử dụng để an ủi, dỗ dành cho trẻ và giúp chúng vào giấc ngủ. Hát ru không chỉ làm cho trẻ trở nên bình tĩnh và giúp cho bác sĩ dễ dàng kiểm tra sức khỏe cho trẻ em, mà còn là một cách truyền tải văn hóa từ người mẹ sang đứa con.
Nhà nhân loại học Edmund Leach đã chỉ ra rằng sự khám phá đầu tiên của trẻ sơ sinh liên quan đến việc chúng nhận biết giới hạn của cơ thể chính mình. Chúng phải hiểu rằng chúng đang ở trong không gian nào, ngoài hay bên trong, và liệu cơ thể chúng có tách biệt hay không. Tôi tự hỏi liệu người mẹ sau khi sinh con có trải qua một trạng thái tương tự không? Khi đứa trẻ trước đây là một phần của cơ thể của người mẹ, nhưng bây giờ đã tách biệt mãi mãi. Hát ru có thể coi là một cách để tái thiết mối quan hệ giữa người mẹ và con sau sự “tách biệt” đó.
Trong môi trường đô thị hiện nay, các bậc phụ huynh trong xã hội hiện đại thường sử dụng nhiều tiện ích hơn để chăm sóc con cái, chẳng hạn như cho trẻ xem TV hoặc cho con họ sử dụng điện thoại thông minh để giải quyết các tình huống khó khăn. Tuy nhiên, có vẻ như tiếng hát ru của người mẹ đang dần trở nên hiếm hoi hơn trong thực tế của cuộc sống đô thị, nơi trẻ em không còn được dỗ dành bằng tiếng hát ru nhiều như trước. Có thể tiếng hát ru không bị lãng quên, mà nó đang phải thích nghi với môi trường mới do áp lực của tiền bạc và cuộc sống đô thị đang đặt lên vai của các gia đình chăng?