THÁI ĐỘ CỦA CÁC HIỆP HỘI NHÂN LOẠI HỌC PHƯƠNG TÂY ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC ISRAEL NHƯ THẾ NÀO?
Mấy ngày gần đây trên truyền thông tin tức Việt Nam đưa tin về nhóm Hamas tấn công vào Israel bắt cóc và gây thương vong đối với nhiều người dân ở đó. Sau đó Israel đã mở một loạt tấn công vào dãi Gaza, thậm chí ném bom vào tuyến đường viện trợ nhân đạo của các tổ chức quốc tế hỗ trợ người dân Palestine trong vùng chiến.
Nhưng đây chỉ là một phần của câu chuyện, nhà nước Israel đã thực hiện nhiều hành động chiếm đóng, phân biệt chủng tộc lên người Palestine ở dãi Gaza trong hơn 70 năm qua.
Vào tháng 7 vừa qua, Hiệp hội Nhân loại học Hoa Kỳ đã thông qua một nghị quyết lịch sử ủng hộ các quyền và tự do của người Palestine, cam kết tẩy chay các tổ chức học thuật của Israel đồng lõa trong việc duy trì hệ thống phân biệt chủng tộc áp bức của Israel. Cuộc bỏ phiếu được thông qua với đa số áp đảo sau cuộc bỏ phiếu thành công được tổ chức từ ngày 15 tháng 6 đến ngày 14 tháng 7 với 71% phiếu ủng hộ.
Jessica Winegar là Giáo sư Nhân loại học và thành viên của hiệp hội cho biết: “Nghị quyết này là một minh chứng đầy ý nghĩa về tinh thần đoàn kết của hàng nghìn học giả sát cánh cùng các đồng nghiệp Palestine, những người mà công việc và cuộc sống của họ hàng ngày bị ảnh hưởng bởi các chính sách phân biệt chủng tộc, phân biệt đối xử và cai trị quân sự tàn bạo của Israel”.
Các nhà nhân loại học có lịch sử nghiên cứu lâu dài về chủ nghĩa thực dân, các nhà nhân loại học đều quá quen thuộc với tác hại tàn khốc của việc Israel áp bức và cướp bóc đất đai của người Palestine. Cuộc bỏ phiếu này là một bước quan trọng cho thấy rằng sự ủng hộ đối với quyền của người Palestine đi đôi với các giá trị về quyền con người của hiệp hội Nhân loại học Hoa Kỳ đã cam kết. Chống phân biệt chủng tộc là một phần trong truyền thống lâu dài từ thời của người sáng lập Nhân loại học Mỹ là Franz Boas.
Điều kiện sống của người Palestine tiếp tục trở nên tồi tệ hơn trong nhiều năm qua. Israel đã tăng cường bạo lực chống lại người Palestine từ phía quân đội và người định cư Israel. Những điều này đã gia tăng các hạn chế đối với cuộc sống và cơ hội của người Palestine, bao gồm cả việc ban hành các quy định gần đây nhằm áp đặt các giới hạn hà khắc đối với khả năng các trường đại học Palestine đưa giảng viên, nhà nghiên cứu hàn lâm và sinh viên quốc tế đến trường của họ. Những biện pháp mới này chỉ là biện pháp mới nhất trong một hệ thống chính sách cố hữu được thiết kế nhằm hạn chế quyền của người Palestine đối với bất kỳ quyền nào, chứ đừng nói đến một nền giáo dục công bằng và bình đẳng, bao gồm hầu hết các trường hợp đóng cửa trường học đầy nghiêm trọng và các cuộc tấn công quân sự vào trường học. Hơn nữa, với các đạo luật như Luật Cơ bản Nhà nước-Dân tộc Do Thái năm 2018, Israel đã khẳng định rằng người Palestine không bao giờ có thể có được sự bình đẳng hoặc thậm chí là tư cách thành viên thực sự trong chính thể như đã được định hình hiện nay.
Tháng 8 vừa qua tại Rio De Janeiro Brazil, Hiệp hội Nhân loại học Mỹ Latinh trong Hội nghị Nhân loại học Mercosur lần thứ XIV cũng tuyên bố tẩy chay các tổ chức học thuật Israel. Nghị quyết của hội nghị cũng tuyên bố rằng: ” Việc này tạo thành một bước quan trọng hướng tới một cuộc tranh luận công khai nhằm thách thức các diễn ngôn bá quyền trên toàn thế giới trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế và xã hội… Chúng tôi khẳng định cam kết ghi nhớ những thiệt hại do thanh lọc sắc tộc gây ra trong thế kỷ 20 và tuyên bố tình đoàn kết của chúng tôi với người dân Palestine. Đây là một cam kết công khai và mang tính học thuật trong cuộc chiến chống phân biệt chủng tộc. Việc xây dựng các bức tường, trạm kiểm soát và các phương tiện sinh hoạt hàng ngày cũng như sự phục tùng của người dân bản địa thể hiện sự lặp lại sai lầm của các hành vi tàn ác của chế độ phân biệt chủng tộc ở thế kỷ 21.”
Hiệp hội Nhân loại học Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh việc tẩy chay này mang tính biểu tượng vì “…Tin rằng những hành động này có thể góp phần nâng cao sức khỏe và phúc lợi của mọi công dân trong khu vực, tăng cường lưu thông học thuật nhân loại học, giảm bớt các hạn chế đối với việc đi lại của các học giả, tăng quyền tự do ngôn luận cho các nhà nhân chủng học người Palestine và Israel, đồng thời tăng cường đối thoại về khảo cổ học được sử dụng như thế nào trong các tranh luận chính trị.”
Đây là một số thông tin chúng tôi tổng hợp nhanh lại để các bạn đang học và làm việc ở lĩnh vực Nhân loại học tại Việt Nam hiểu tình hình và quan điểm của các đồng nghiệp trên toàn thế giới.