Người Māori là tộc người bản địa ở New Zealand. Triết lý của người Māori là một kho tranh luận trong lịch sử phát triển tư tưởng Nhân loại học.
Nhà nghiên cứu người Māori là Mason Durie phối hợp cùng với những chuyên gia người Maori bản địa đã đề nghị khôi phục lại truyền thống về môi trường trong tư tưởng của người Māori. Tư tưởng này được chia làm Sáu khu vực, mỗi Khu vực được giám sát bởi các Vị thần Bảo hộ (được gọi là Atua) trong thần thoại của người Māori.
Danh sách các Atua:
Tangaroa: Bảo hộ vùng biển và nước. Gắn với tài nguyên là cá
Rongomatane: Bảo hộ vùng cây lương thực. Gắn với tài nguyên trồng trọt
Haumiatiketike: Bảo hộ vùng rễ dương xỉ. Gắn với tài nguyên bụi cây rậm mọc hoang
Tane Mahuta: Bảo hộ vùng rừng. Gắn với tài nguyên là rừng, chim
Tawhirimatea: Bảo hộ vùng thời tiết. Gắn với tài nguyên gió, mưa, không khí.v..v..
Tumatauenga: Bảo hộ bên trong con người. Gắn với tài nguyên là sự an lành bên trong con người
Trong truyền thuyết và phong tục của người Māori thì con người gắn liền với tự nhiên hơn là cố gắng phải vượt lên trên nó. Mọi sự vật trong tự nhiên đều có sức sống, có linh tính riêng. Con người chỉ nên giống như các Atua với vai trò là giám hộ tự nhiên chứ không phải thành kẻ thống trị tự nhiên.
Học giả Manuka Henare đã cố gắng phác thảo sơ đồ về hệ thống giá trị và đạo đức của người Māori. Người Māori cho rằng con người và tự nhiên như là tonga (nghĩa là món quà có giá trị). Tonga đó có nguồn gốc từ thế giới siêu nhiên.
Trong nghệ thuật của người Māori có hình lá dương xỉ xoắn ốc gọi là Koru. Dựa vào hình vẽ Koru, Henare đề xuất sơ đồ koru về đạo đức. Bên ngoài đường xoắn ốc gọi là te ao marama (vũ trụ mang tính trọn vẹn) và te ao hurihuri (truyền thống và biến đổi). Đi sâu vào trung tâm lần lượt là wairuatanga (tâm linh), mauri (bản chất cuộc sống), hau (nguồn tinh thần của sự có đi có lại), whanau (gia đình mở rộng), whanaungatanga (bên nhau, liên kết với nhau), kotahitanga (hòa hợp, đoàn kết) và kaitiakitanga (bảo hộ sự sáng tạo và tài nguyên).
Tư tưởng về truyền thống môi trường này đã được thiết kế để xây dựng các kế hoạch phát triển bền vững của người Māori với chính phủ New Zealand về các chính sách bảo vệ tài nguyên cho người bản địa.
Tài liệu tham khảo:
Durie, M. (1998). Te mana te kawanatanga. Auckland: Oxford University Press.
Henare, M. (1997). The Koro of ethics. In Globalisation: a step towards te ao marama or towards te po? Seminar presentation, Department of Development Studies, University of Waikato, Hamilton, March.