Mấy hôm trước, chúng tôi vô tình nghe được một bài giảng của một sinh viên Fulbright giảng cho học sinh lớp 12 nghe về Cấu trúc luận của Claude Lévi-Strauss để giúp các học sinh “luyện thi học sinh giỏi văn”. Trong bài giảng đó, người sinh viên ấy nói Cấu trúc luận là hai cặp đối lập nhau như trắng >< đen, tốt >< xấu, trái >< phải. Chúng tôi bật ngửa là Cấu trúc luận của một ông giáo sư đầu ngành Nhân loại học như Claude Lévi-Strauss làm sao mà hiểu cách đơn giản như vậy được. Điều chúng tôi rất thắc mắc là học sinh Việt Nam thiếu nền tảng triết học cơ bản mà tại sao lại dạy nhồi nhét lý thuyết Cấu trúc luận rất khó nhằn cho học sinh?
Muốn biết sinh viên nhân loại học hoặc sinh viên có quan tâm lý thuyết của Nhân loại học có hiểu về lý thuyết Cấu trúc luận của Claude Lévi-Strauss không. Chúng tôi nghĩ nên hỏi hai câu:
- Tại sao Cấu trúc luận không quan tâm đến chiều kích lịch đại?
- Tại sao Claude Lévi-Strauss lại quan tâm đến nghiên cứu huyền thoại?
Vì theo chúng tôi, hai câu hỏi này là trọng tâm cốt lõi của cuộc tranh luận và phê phán của Cấu trúc luận.
Rất đáng tiếc, ba công trình quan trọng về lý thuyết của ông ấy là Les Structures élémentaires de la parenté (Các hình thức sơ đẳng của cấu trúc thân tộc), Anthropologie structurale (Nhân loại học cấu trúc) và La Pensée sauvage (Tâm trí hoang dại) chưa được dịch ở Việt Nam. Chúng ta mới chỉ được thưởng thức công trình dẫn lối vào lý thuyết Cấu trúc luận của ông do dịch giả Nguyễn Tùng dịch là Le Totemisme aujourdhui (Định Chế Tôtem Hiện Nay). Ngoài ra, một số tác phẩm khác của Claude Lévi-Strauss viết cho đại chúng cũng đã có mặt ở Việt Nam như L’Autre face de la lune (Mặt khác của trăng), Race et histoire (Chủng tộc và Lịch sử), L’Anthropologie face aux problèmes du monde moderne (Nhân Học Đối Diện Với Những Vấn Đề Của Thế Giới Hiện Đại).